وب‌سایت شخصی امیر حسین فقیهی وب‌سایت شخصی امیر حسین فقیهی

بسم الله ■ نوشته‌های امیر حسین فقیهی
گفتم که الف؛ گفت دگر؟ گفتم هیچ...

داستان نداریم / نقدی بر فیلم میهمان داریم

شنبه 3 اسفند 92
میهمان داریم فیلمی است به تهیه‌کنندگی منوچهر محمدی و کارگردانی محمدمهدی عسگرپور که مقطعی از زندگیِ عادی یک خانواده‌ی شهید را به تصویر می‌کشد. پدر و مادر پیر همراه با پسر جانبازشان زندگی می‌کنند، در حالی که در حالات خودشان منتظر میهمانانی هستند: سه فرزند دیگری که زمان جنگ شهید شده‌اند...
اول باید خوشحال باشیم از ساخت و نمایش چنین فیلمی که به هر حال به موضوعی در خور انقلاب و جشنواره‌ی فخیمه‌ی فجر پرداخته است. چه این که اگر همین یکی دو فیلمِ رو هم نبودند، لازم می‌شد به این که اسم و رسم و زمان و حتی مکان! جشنواره را عوض کنیم.
ساخت فیلمی که به خانواده می‌پردازد، در درجه‌ی اول مهم است و ستودنی و از اولویت‌های فرهنگیِ کشور ما به حساب می‌آید. مهم‌تر از آن، فیلمی است که به خانواده‌ی شهدا می‌پردازد. میهمان داریم روایتی هر چند سرد، اما ساده و صادقانه از یک خانواده‌ی باقیمانده از جنگ است...
ای کاش از ظرفیت‌های تهیه‌کننده، نویسنده-کارگردان، طرح فیلم و حتی بازیگرها استفاده‌ی بهتری می‌شد. میهمان داریم در کلیات از نداشتن یک خطّ داستانیِ قوی ضربه می‌خورد و در جزئیات از بازیِ بازیگرانش . به خصوص پرویز پرستویی! کسی که در هر نقشی بوده خوب بوده، مگر در نقش یک پیرمرد.
مگر نگفته‌اند که فیلم بر پایه‌ی داستان شکل می‌گیرد؟ و مگر نه این است که بن مایه‌ی اصلی داستان، تعلیق است؟ پس مستقیم باید برویم سر این که «میهمان داریم» بر پایه‌ی یک خطّ داستانیِ ناقص و ضعیف شکل گرفته که سعی کرده با تعلیقی کاذب که مخاطب را جذب نمی‌کند، فیلم را جلو ببرد.
سناریوی فیلم می‌توانست به نحوی نوشته شود که یکی دو نقطه‌ی عطف داشته باشد. به جای این‌که در سی ثانیه‌ی تیتراژ پایانیِ فیلم، همه‌ی ماجرا خیلی لوث لو برود، می‌شد همین موارد را در بطن کار گنجاند تا هم تعلیق بهتری داشته باشیم و هم پاسخ تعلیق. در این فیلم داستان نداریم و طبیعتاً درامی هم شکل نمی‌گیرد. سوژه‌ای که ظرفیت فوق‌العاده‌ای داشت برای اشک گرفتن از مخاطب.
ساخت این فیلم اما از یک جنبه برای سینمای ما بسیار مهم است و به گمانم طلیعه‌ی فصلی نو. فیلم میهمان داریم که پس از دو سه فیلم دیگر یک تهیه‌کننده، با یک تفکر واحد ساخته می‌شود، نشان می‌دهد که دارد مفهومی شکل می‌گیرد به نام «تهیه‌کننده‌ی مؤلف» که سال‌ها سینمای ما از فقدان آن رنج می‌برد .
خوش‌بختانه به دلیل پایه‌های فکریِ انقلاب اسلامی و افرادی که در حوزه‌ی سینما فعالیت کرده‌اند، مفهومی چون کارگردان مؤلف از مدت‌ها پیش مطرح بود، اما خود این موضوع کمتر به ثمر می‌نشست وقتی که با نبود تهیه‌کننده‌ی متفکر مواجه می‌شود.
باید نام ببریم از منوچهر محمدی، که حالا دیگر برای خودش صاحب سبک شده، طرح می‌نویسد و کارگردان انتخاب می‌کند...

ف.ا.